haberleşmenin gizliliğini ihlal
Madde 132 – (1) Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlâl eden kimse, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu gizlilik ihlâli haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın alenen ifşa eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
(4) Kişiler arasındaki haberleşmelerin içeriğinin basın ve yayın yolu ile yayınlanması hâlinde, ceza yarı oranında artırılır.
Korunan Menfaat: Haberleşme Özgürlüğü korunmaktadır.
HABERLEŞME HÜRRİYETİ
Anayasa m. 22:
“ Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır.
Milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hakim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; haberleşme engellenemez ve gizliliğine dokunulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, karar kendiliğinden kalkar.
İstisnaların uygulanacağı kamu kurum ve kuruluşları kanunda belirtilir.”
Ceza Muhakemesi Kanununa Göre İLETİŞİMİN TESPİTİ, DİNLENMESİ VE KAYDA ALINMASI
Madde 135 – (1) (Değişik cümle: 25/05/2005-5353 S.K./17.mad) Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi tespit edilebilir, dinlenebilir, kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Cumhuriyet savcısı kararını derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmidört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi halinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır.
(2) Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimi kayda alınamaz. Kayda alma gerçekleştikten sonra bu durumun anlaşılması hâlinde, alınan kayıtlar derhâl yok edilir.
(3) Birinci fıkra hükmüne göre verilen kararda, yüklenen suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kodu, tedbirin türü, kapsamı ve süresi belirtilir. Tedbir kararı en çok üç ay için verilebilir; bu süre, bir defa daha uzatılabilir. (Ek cümle: 25/05/2005-5353 S.K./17.mad) Ancak, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi halinde, hâkim bir aydan fazla olmamak üzere sürenin müteaddit defalar uzatılmasına karar verebilir.
(4) Şüpheli veya sanığın yakalanabilmesi için, … mobil telefonun yeri, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararına istinaden tespit edilebilir. Bu hususa ilişkin olarak verilen kararda, … mobil telefon numarası ve tespit işleminin süresi belirtilir. Tespit işlemi en çok üç ay için yapılabilir; bu süre, bir defa daha uzatılabilir.
(5) Bu Madde hükümlerine göre alınan karar ve yapılan işlemler, tedbir süresince gizli tutulur.
(6) Bu Madde kapsamında dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak KANUNDA SAYILAN KATALOG SUÇLAR İÇİN UYGULANABİLİR.
5397 sayılı kanun ile kolluğa bu alanda verilen yetkiler şöyledir:
Ceza Muhakemesi Kanununun, casusluk suçları hariç, 250 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yazılı suçların işlenmesinin önlenmesi amacıyla, telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişim tespit edilebilir, dinlenebilir, sinyal bilgileri değerlendirilebilir, kayda alınabilir. Jandarma bu faaliyetleri sadece kendi sorumluluk alanında yapabilecektir.
Bu işlemler ancak hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde polis bakımından Emniyet Genel Müdürü veya İstihbarat Dairesi Başkanının; jandarma bakımından Jandarma Genel Komutanı veya istihbarat başkanının yazılı emriyle yapılabilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen yazılı emir, yirmi dört saat içinde yetkili ve görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi halinde tedbir derhal kaldırılır. Bu halde dinlemenin içeriğine ilişkin kayıtlar en geç on gün içinde yok edilir; durum bir tutanakla tespit olunur ve bu tutanak denetimde ibraz edilmek üzere muhafaza edilir.
HABERLEŞME DEYİMİNDEN: Kişiler arasında haber ve bilgi alış verileri, göndermeler ve almalar anlaşılmalıdır. Telefon, telsiz, internet, mektup, e mail. Sadece bilgi veren, reklam niteliği taşıyan araçlar haberleşme kavramı kapsamında sayılmazlar. Haberleşme araçları ile ( Radyo gazete v.s ) ile yapılan yayınların engellenmesi de haberleşmenin engellenmesi sayılır.
SUÇUN MADDİ UNSURLARI
Fail ve Mağdur: Herkes fail ve mağdur olabilir.
HAREKET: Hukuka aykırı olarak haberleşmenin sınırlandırılması ENGELLENMESİ, GİZLİLİĞİN İHLAL EDİLMESİ ve HABERLEŞMENİN KAYDEDİLMESİ bu suçun hareket unsurunu oluşturur. Dinleme ve kaydetmenin ne zaman hukuka uygun sayılacağı C.M.K ve sair kanunlarda ayrıca gösterilmektedir.
Engelleme, haberleşme aracını bozarak işleyişini aksatmak şeklinde olabilir. Mektupların yırtılması, çöp kutusuna atılarak ilgiliye verilmemesi, telefon ve telgraf hatlarının kesilmesi, magnetik alanlarla haberleşmeye engel olma gibi davranışlar suç oluşturmaktadır.
Örneğin bir gazete veya derginin dağıtımının ya da belli bir radyo veya televizyon yayınının hukuka aykırı bir şekilde engellenmesi, bu suçu oluşturur.
Söz konusu suçun oluşabilmesi için, yayının engellenmesinin hukuka aykırı olması gerektiği fıkra metninde özellikle vurgulanmıştır. Örneğin, bir basın ve yayın aracıyla suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla veya işlenmiş olan bir suç nedeniyle, Anayasa ve kanunlarda belirlenen koşullara ve ayrıca, hukukun genel prensiplerine uygun olarak, koruma veya güvenlik tedbiri uygulanması suretiyle yayının engellenmesi hâlinde, bu suç oluşmayacaktır.
RESMİ TEBLİGATLAR yok edilmiş ise bu durumda RESMİ EVRAKIN YOK EDİLMESİ SUÇU OLUŞTURULMAKTADIR.
Bu suç teşebbüse elverişli bir suçtur. İcra hareketleri yapılsa da netice gerçekleşmemiş olabilir.
NİTELİKLİ HALLER
– Kamu kurumları arasındaki haberleşmenin engellenmesi
– Basın yayın organının engellenmesi bu suçun nitelikli halleridir.
MANEVİ UNSUR: Bu suç KASTEN işlenebilen bir suçtur.
KOVUŞTURMA
Bu suç TAKİBİ ŞİKÂYETE BAĞLI SUÇ usulü ile takip edilir.
KİŞİLER ARASINDAKİ KONUŞMALARIN DİNLENMESİ VE KAYDA ALINMASI
Madde 133 – (1) Kişiler arasındaki alenî olmayan KONUŞMALAR, taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya bunları bir ses alma cihazı ile kaydeden kişi, iki aydan altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Katıldığı aleni olmayan bir SÖYLEŞİ diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alan kişi, altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
(3) Yukarıdaki fıkralarda yazılı fiillerden biri işlenerek elde edildiği bilinen bilgilerden yarar sağlayan veya bunları başkalarına veren veya diğer kişilerin bilgi edinmelerini temin eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu konuşmaların basın ve yayın yoluyla yayınlanması hâlinde de, aynı cezaya hükmolunur.
Korunan Menfaat: Haberleşmenin ve özel hayatın gizliliği korunmaktadır.
SUÇUN MADDİ UNSURLARI
Fail ve Mağdur: Herkes bu suçun faili ve mağduru olabilir.
HAREKET: TARAFLARIN RIZASI OLMADAN ALENİ OLMAYAN KONUŞMALARIN dinlenmesi, kaydedilmesi hareketleri ile bu suç oluşur.
Konuşmaların kişiler arasında olması ve aleni olmaması gerekir. Aleni olmamak, konuşanların, kendilerinden başkalarının duymasını öğrenmesini istemediği yalnızca kendilerinin paylaştığı konuşmalar anlaşılmalıdır. Bu konuşma en azından taraflardan birisi için gizlilik ifade etmelidir.
Bunun için konuşanların her zaman iki kişi olması gerekmektedir. Konuşanlar bir grup ise gruba dahil olanlardan her biri için söz konusudur. Aleni olmayan konuşmalarda, konuşmanın tüm taraflarının izni aranacaktır.
Dinlemenin bir dinleme aleti ile dinlenmesi veya kayıt cihazları ile kayda alınması gerekir. Kulak kabartıp dinlemek bu kapsama girmez. Dinlemeyi yapan kişi kamu görevlisi ise ve bunu C.M.K ya uygun olarak yapıyor ise hukuka uygunluk nedeni vardır. Dinlenen kişilerin bir genel kamusal alanda kalabalıkta konuşmuş olmalarının etkisi yoktur. Önemli olan kişiler arasındaki ALENİ OLMAYAN konuşmalardır. Örn. Yan yana yürüyen iki arkadaşın konuşmasını kaydetmek halinde suç oluşacaktır.
Gazetecilik mesleğinin icrası bir HAKKIN İCRASI olduğundan bir gazetecinin uzaktan dinleme yapması bu kapsamda suç olmaz.
Özel dedektiflerin bir kişiyi uzaktan izlemesi veya dinlemesi bu kapsamda suç teşkil edecektir. bunların yaptığı kayıtların ve belgelerin suç oluşturması nedeniyle hukuka aykırı delil oluşturduğundan bunların yargılamada kullanılması mümkün değildir.
Yasal telefon dinlemede bir kişi için dinleme yapılırken DOLAYLI OLARAK karşı taraftakinin konuşmaları da dinlenmiş olacaktır. Kişilerin ne konuşacağı önceden bilinemeyeceğinden dolaylı olarak bu kimsenin de haberleşme hürriyeti ihlal edilmiş olacaktır. Bu noktada sadece BAZI SUÇLAR için bu kimsenin söyledikleri delil olabilir.
Cezaevinde iç haberleşmenin dinlenmesi ancak bir yasa ile düzenlenmesi halinde mümkündür ( A.İ.H.M Kararı )
ARAÇLARLA YAPILAN GÖRÜŞMELERİN DİNLENMESİ VE KAYDI HABERLEŞME GİZLİLİĞİNİN İHLAL SUÇU OLUR ANCAK DOĞRUDAN DOĞRUYA VEYA GÖRÜNTÜLÜ OLARAK YAPILAN GÖRÜŞMELER VE KONUŞMALARIN KAYDEDİLMESİ İSE KİŞİLER ARASINDAKİ GÖRÜŞMELERİN KAYDI SUÇUNU OLUŞTURUR.
NİTELİKLİ HALLER
– Kayıttan yarar sağlanması,
– Bu suçun basın yayın suretiyle işlenmesi.
KOVUŞTURMA
Bu suçun TAKİBİ ŞİKÂYETE BAĞLI SUÇ usulü ile takip edilen bir suçtur.