görevi kötüye kullanma suçu
Madde 257 – (1) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu görevlisi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) İrtikâp suçunu oluşturmadığı takdirde, görevinin gereklerine uygun davranması için veya bu nedenle kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlayan kamu görevlisi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
GENEL AÇIKLAMA
Bir kamu göreviyle görevlendirilen kişi, bu kamu faaliyetinin yürütülmesi sırasında, görevinin gerekli kıldığı yükümlülüklere uygun hareket etmek zorundadırlar. Öyle ki; kamu faaliyetlerinin gerek eşitlik gerek liyakatlilik açısından adalet ilkelerine uygun yürütüldüğü hususunda toplumda hâkim olan güvenin, inancın sarsılmaması gerekir.
Bu yükümlülükle bağdaşmayan davranışlar, belli koşullar altında suç olarak tanımlanmıştır. Görevi kötüye kullanma suçu, bu bakımdan genel, tali ve tamamlayıcı bir suç olarak tanımlanmıştır.
Görevi kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için, gerçekleştirilen fiilin, kamu görevlisinin görevi alanına giren bir hususla ilgili olması gerekir.
Kamu görevinin gereklerine aykırı olan davranışın, kişilerin mağduriyetini sonuçlamış olması veya kamunun ekonomik bakımdan zararına neden olması ya da kişilere haksız bir kazanç sağlamış olması hâlinde, görevi kötüye kullanma suçu oluşabilecektir.
Görevin gereklerine aykırı davranışın, kişinin mağduriyetine neden olması gerekir. Bu mağduriyet, sadece ekonomik bakımdan uğranılan zararı ifade etmez. Mağduriyet kavramı, zarar kavramından daha geniş bir anlama sahiptir.
Örneğin kişi, tabi tutulduğu sınavda başarılı olmasına rağmen, başarısız gösterilmiş olabilir. Bir imar planı uygulamasında, belli bir parsel, sahibine duyulan husumet dolayısıyla, plan tekniğine aykırı olarak, yeşil alan olarak gösterilmiş olabilir. Kişinin, kamusal bir finans kaynağından yararlanması için gerekli şartları taşıdığı hâlde, yararlanması engellenmiş olabilir. Kişinin, belli bir sınai veya ticari faaliyetle ilgili olarak gerekli izin koşullarını taşıdığı hâlde, bu faaliyeti engellenmiş olabilir.
Haklı olan işin görülmesinden sonra kişilerden yarar sağlanması da, görevi kötüye kullanma suçunu oluşturur. ( 765 SAYILI YASA DÖNEMİNDE BASİT RÜŞVET SUÇU SAYILIYORDU ) Çünkü bu yarar, kamu görevlisi sıfatını taşıması ve işi görmüş olması dolayısıyla kişiye sağlanmaktadır.
Görevi kötüye kullanma suçu, genel, tali ve tamamlayıcı bir suç tipidir. Bu nedenle, görevin gereklerine aykırı davranışın başka bir suçu oluşturmadığı hâllerde, kamu görevlisini bu suça istinaden cezalandırmak gerekir. Buna karşılık, görevle bağlantılı yükümlülüğün ihmali sonucunda şayet bir kişi ölmüş veya yaralanmış ise, kişi artık görevi kötüye kullanma suçundan dolayı cezalandırılamaz. Bu durumda, ihmalî davranışla işlenmiş öldürme veya yaralama suçunun oluştuğunu kabul etmek gerekir.
FAİL: Kamu görevlisidir. Suç kamu görevlisinin görevi sırasında işlemiş olduğu fiiller nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Görevin yasaya aykırı yapılması halinde suç meydana gelecektir.
HAREKET:- Yasanın verdiği yetkinin aşılması, yasanın öngördüğü şartlara uymamak, takdir yetkisini sınırı aşarak kullanmak ( zabıt katibinin davalıdan başkasına davetiye çıkarması ), görev gereği kendisine verilmiş eşyayı keyfi kullanmak ( polis memurunun silahını gereksiz olarak havaya ateşlemesi ),
Bu madde kapsamından kamu görevlisinin eylemi BAŞKA BİR SUÇA VÜCUT VERMİYORSA görevi kötüye kullanma suçu söz konusu olacaktır.
Örn. Müteahhit M yasaya aykırı olarak ruhsat almak istemiş ve alamamışsa memur K ile para karşılığı ruhsat almak konusunda anlaşmış ise bu halde eylem RÜŞVET suçunu oluşturduğu için görevi kötüye kullanma suçu oluşmayacaktır.
Görevin gereklerine aykırı davranış sonucunda: Kişilerin mağduriyete uğraması, kamunun zarara uğraması, bir kimseye haksız bir kazanç sağlanması halinde görevi kötüye kullanma suçu oluşacaktır. Bu sonuçlar doğmamışsa görevin gereklerine aykırı davranış suç sayılmaz.
GÖREVİ YAPMAKTA SAVSAMA GÖSTERMEK, İHMAL VE KAYITSIZLIKTA BULUNMAK VE GÖREV NEDENİYLE HAKSIZ ÇIKAR SAĞLAMAK ( İRTİKAP SUÇU OLUŞMAYACAK ŞEKİLDE ) GÖREVİ KÖTÜYE KULLANMA SUÇUNUN DİĞER ŞEKİLLERİDİR.
ÖRN. Devlet hastanesinde çalışan doktorun hastayı muayene etmemesi, ( görevi ihmal ), doktorun devlet hastanesinde hastadan ek para talep etmesi, trafik polisinin bir araç sahibinin ruhsat işlemlerini daha çabuk halletmesi için araç sahibinden para talep etmesi ( menfaat temini ).
Menfaat temini HUKUKA AYKIRI BİR İŞİN YAPILMASI İÇİN ise RÜŞVET SUÇU SÖZ KONUSU OLUR.
Örn. Silah taşıma ruhsatı alamayacak olan bir kimsenin ruhsat verilmesi için para vermesi RÜŞVET Suçunu oluşturur iken, Hiçbir hukuka aykırılık taşımayan Ruhsat işlemlerinin hızlı sürmesi ve dosyanın bir an önce incelenmesi için para verilmesi GÖREV NEDENİYLE MENFAAT TEMİNİ ( görevi kötüye kullanma ) suçunu oluşturur.
İştirak: Görevi Kötüye Kullanma suçu özgü suçtur. Bu suça kamu görevlisi dışındaki kimselerin iştirak etmesi halinde bu kimseler azmettiren ya da yardım eden sıfatıyla sorumlu olurlar.
Manevi Unsur: Suç kasten işlenebilir. Özel kasta ihtiyaç yoktur.
Kovuşturma: Görev sırasında işlenmiş olduğu için memurun yargılanması için YARGILAMA İZNİ Alınmalıdır. Suç KAMU DAVASI usulüne tabidir.