eziyet suçu
Madde 96 – (1) Bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) Yukarıdaki fıkra kapsamına giren fiillerin;
a) Çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı,
b) Üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe karşı,
İşlenmesi hâlinde, kişi hakkında üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Eziyet Kavramı:
“ Bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışlarda bulunulması gerekir.
Aslında bu fiiller de kasten yaralama, hakaret, tehdit, cinsel taciz niteliği taşıyabilirler.
Ancak bu fiiller ani olarak değil, sistematik bir şekilde ve bellibir süreç içinde işlenmektedir. Bir süreç içinde süreklilik arz eder bir tarzda işlenen eziyetin özelliği işkence gibi, kişinin psikolojisi ve ruh sağlığı üzerinde tahrip edici etkilerinin olmasıdır.
Bu etkilerin uzun bir süre ve hatta hayat boyu devam etmesi, eziyetin bu kapsamda işlenen fiillere nazaran daha ağır cezalandırılması sonucunu doğurmuştur.
KORUNAN MENFAAT:
Eziyet suçunda korunan menfaat kişinin maddi ve manevi bütünlüğü ve insanlık şeref ve haysiyeti korunmaktadır.
Eziyet suçunda, işkenceden farklı olarak kamu idaresi ve adliyeye ilişkin menfaat korunmaz.
SUÇUN MADDİ UNSURLARI:
FAİL:
Eziyet suçunun faili, her hangi bir kimse olabilir. Eziyet suçu özgü-mahsus suç değildir. Fail kamu görevlisi olduğunda suçun adı eziyet değil İŞKENCE OLUR.
MAĞDUR:
Mağdur açısından yasada her hangi bir özellikten söz edilmemektedir. Herkes bu suçun mağduru olabilir.
HAREKET VE NETİCE:
96.maddede suç sayılan fiil: “bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışlardır”
Her türlü davranış değil, sistematik bir şekilde bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayan, bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, aşağılanmasına yol açacak nitelikte olmalıdır.
İşkence suçunda söz konusu fiillerin sivil kimseler tarafından işlenmesi halinde EZİYET SUÇU söz konusu olacaktır.
Fiilin sistematik şekilde işlenmiş olması zorunludur. Eğer fiil sistematik bir şekilde işlenmemiş ise niteliğine göre, tehdit, hakaret veya yaralama suçu oluşacaktır.
SUÇUN MANEVİ UNSURU:
Eziyet suçunun manevi unsuru kasttır ( genel kast ). Failin özel bir amaçla hareket etmiş olmasına gerek yoktur. Failin eziyet sonucunu doğuran hareketleri bilerek ve sonuçlarını isteyerek yapması gerekli ve yeterlidir.
Bu suç taksir, bilinçli taksir vs ile işlenemez.
HUKUKA AYKIRILIK UNSURU:
Eziyet teşkil eden davranışlar insan onuru ile bağdaşmaz nitelikte olduğu için mağdurun rızası hukuka uygunluk sebebi teşkil etmez.
SUÇUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ BİÇİMLERİ
TEŞEBBÜS:
Fail eziyet teşkil eden hareketlere başladıktan sonra, engel bir nedenin ortaya çıkması dolayısıyla icra hareketlerini tamamlayamazsa teşebbüs söz konusu olur. Eziyet suçu için gönüllü vazgeçme de mümkündür.
İŞTİRAK:
İştirak hükümlerinin bütünü eziyet suçlarında uygulanabilir. Azmettirme, beraber işleme ve yardım etme şeklinde bütün iştirak türleri eziyet suçu için mümkündür.
İÇTİMA:
Eziyet suçunda, fiilin sistematik veya belirli bir süreç içinde işlenmesi koşulu eziyet suçunu tehdit, kasten yaralama, hakaret vs. suçların oluşmasına engel olmaktadır.
Eğer fiiller sistematik veya belirli bir süreç içinde işlenmemiş ise, eylemin tipine göre, tehdit, kasten yaralama, hakaret vs. suçlar oluşacaktır.
Eziyet suçunda vücuda acı veren hareketlerin basit tıbbi müdahale ile iyileşebilir türden olması gerekmektedir.
Eğer bu sınır aşılırsa fikri içtima kuralları uyarınca EZİYET SUÇU DEĞİL kasten yaralamaya ilişkin hükümler uygulanabilecektir.
SUÇUN NİTELİKLİ HALLERİ ( AĞIRLAŞMIŞ HALLER )
Madde 96/2
a) Çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı,
b) Üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe karşı,
İşlenmesi hâlinde, kişi hakkında üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
YAPTIRIM VE KOVUŞTURMA:
Suçun basit hali için ( m. 96/1 ) 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası,
Suçun nitelikli halleri için ( m. 96/2 ) 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası öngörülümektedir.
Suç KAMU DAVASI usulleri kapsamına girer ve CUMHURİYET SAVCISI TARAFINDAN BİZZAT SORUŞTURULUR. 96/1 DE SULH CEZA, 96/2 de ASLİYE CEZA YETKİLİDİR.